Şeker Riskiniz Kanınızda mı Saklı?

Kan Grubu ve Diyabet Riski Arasında İlişki Var mı? Son yıllarda yapılan bazı bilimsel çalışmalar, ABO kan grupları ile Tip 2 diyabet riski arasında ilişki olabileceğini göstermektedir. Ancak bu ilişki, kan grubunun tek başına diyabete neden olduğu anlamına gelmez. Kan grubu değiştirilemeyen genetik bir özelliktir; Tip 2 diyabet riski ise genetik yatkınlık, kilo, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, yaş, aile öyküsü ve insülin direnci gibi birçok faktörün birlikte etkisiyle ortaya çıkar. Bu konuda en çok dikkat çeken bulgulardan biri, 82.104 kadının izlendiği büyük E3N kohort çalışmasında bildirilmiştir. Bu çalışmada, 0 kan grubuna sahip bireylerde Tip 2 diyabet riskinin daha düşük olabileceği; A, B ve AB gibi 0 dışı kan gruplarında ise riskin bir miktar daha yüksek olabileceği belirtilmiştir. Özellikle B kan grubu, bazı çalışmalarda Tip 2 diyabet riskiyle daha belirgin ilişki göstermiştir. 2024 yılında yayımlanan geniş kapsamlı bir “şemsiye derleme” de bu konuda önemli veriler sunmuştur. Bu derlemede, ABO ve Rh kan grupları ile farklı sağlık sonuçları arasındaki ilişkiler incelenmiş; kan grubu B ile Tip 2 diyabet riski arasındaki ilişki, incelenen başlıklar arasında daha güçlü kanıt düzeyine sahip ilişkilerden biri olarak değerlendirilmiştir. Derlemede B kan grubunun, B dışı kan gruplarına göre Tip 2 diyabet açısından daha yüksek riskle ilişkili olduğu bildirilmiştir. Bununla birlikte bu çalışmaların büyük bölümü gözlemsel çalışmalardır. Gözlemsel çalışmalar, iki durum arasında ilişki olduğunu gösterebilir; fakat tek başına neden-sonuç ilişkisini kanıtlamaz. Yani “B kan grubu olan herkes Tip 2 diyabet olur” ya da “0 kan grubu olanlar diyabet olmaz” gibi bir sonuç çıkarmak doğru değildir. Kan grubu, varsa bile, toplam riskin yalnızca küçük bir parçasıdır. Burada Tip 1 diyabet ile Tip 2 diyabet ayrımını özellikle vurgulamak gerekir. Kan grubu ile ilgili çalışmaların çoğu Tip 2 diyabet üzerinedir. Tip 1 diyabet ise bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten beta hücrelerine saldırmasıyla gelişen otoimmün bir hastalıktır. Bugünkü bilimsel bilgilerle, kan grubuna bakarak bir çocuğun Tip 1 diyabet olup olmayacağını söylemek mümkün değildir. Tip 2 diyabet açısından en güçlü ve en iyi bilinen risk faktörleri; ailede diyabet öyküsü, fazla kilo veya obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, gebelik diyabeti öyküsü, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği ve yaşın ilerlemesidir. Bu nedenle kan grubu ne olursa olsun, düzenli sağlık kontrolleri, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve ideal kilonun korunması diyabet riskini azaltmada temel yaklaşımlardır. Sonuç olarak, bilimsel veriler bazı kan grupları ile Tip 2 diyabet riski arasında ilişki olabileceğini düşündürmektedir. Özellikle B kan grubu için riskin bir miktar daha yüksek olabileceğine dair çalışmalar bulunmaktadır. Ancak kan grubu, diyabet riskini tek başına belirleyen bir faktör değildir. Tip 1 diyabet için ise kan grubu üzerinden risk tahmini yapmak doğru değildir. Diyabetten korunma ve erken tanı için en güvenilir yol, bireysel risk faktörlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi ve düzenli kan şekeri kontrollerinin yapılmasıdır. Kaynaklar Fagherazzi G. ve ark. “ABO and Rhesus blood groups and risk of type 2 diabetes: evidence from the large E3N cohort study.” Diabetologia, 2015. PubMed bağlantısı Zhang Y. ve ark. “ABO and Rhesus blood groups and multiple health outcomes: an umbrella review of systematic reviews with meta-analyses of observational studies.” BMC Medicine, 2024. PubMed bağlantısı “Association between ABO Blood Groups and Type 2 Diabetes Mellitus: A Meta-Analysis.” PubMed bağlantısı CDC. “Diabetes Risk Factors.” CDC bağlantısı